Histeroskopi nedir?
Histeroskopi; vajen ve rahim ağzı yoluyla rahim içine yerleştirilen ince bir optik kamera sayesinde rahim boşluğunun ve tüp ağızlarının incelendiği bir işlemdir. Yalnızca tanı amacıyla yapılabileceği gibi (tanısal histeroskopi), saptanan sorun aynı seansta tedavi de edilebilir (operatif histeroskopi). Karında herhangi bir kesi yapılmaz.
Histeroskop adı verilen alet, birkaç milimetre çapında, ucunda ışık kaynağı ve kamera bulunan ince bir teleskoptur. Rahim boşluğu, işlem sırasında serum fizyolojik gibi bir sıvıyla hafifçe genişletilir; böylece rahim iç tabakası (endometrium), tüplerin rahme açılan ağızları ve rahim ağzı kanalı monitörde büyütülmüş ve net bir görüntüyle incelenebilir. Ultrason veya rahim filmi gibi dolaylı yöntemlerle şüphelenilen bir sorun, histeroskopi ile doğrudan gözle görülerek doğrulanır.
Bu nedenle histeroskopi, rahim içine ait sorunların tanısında “altın standart” olarak kabul edilir. Rahim içinden hedefe yönelik biyopsi alınabilmesi ve çoğu sorunun aynı seansta düzeltilebilmesi, yöntemi hem tanı hem tedavi açısından değerli kılar.
Histeroskopi, laparoskopiden farklı bir yöntemdir. Laparoskopide karın duvarındaki küçük deliklerden girilerek rahmin dış yüzeyi, tüpler ve yumurtalıklar incelenir; histeroskopide ise doğal yoldan, rahim ağzından girilerek yalnızca rahmin iç boşluğu değerlendirilir. Kısırlık araştırmasında veya karmaşık durumlarda bu iki yöntem aynı anestezi altında birlikte de uygulanabilir.
Hangi durumlarda uygulanır?
- Düzensiz ya da fazla adet kanaması
- Menopoz sonrası kanama
- Rahim içi polipler
- Rahim içine doğru büyüyen (submüköz) miyomlar
- Rahim içi perde (septum)
- Rahim içi yapışıklıklar
- Tekrarlayan düşükler
- Kısırlık araştırması ve tüp bebek öncesi değerlendirme
Bunların yanı sıra yeri değişmiş ya da rahim duvarına gömülmüş spiralin (rahim içi araç) çıkarılması, düşük veya doğum sonrası rahim içinde kalan doku parçalarının temizlenmesi ve sezaryen skarına bağlı bazı sorunların değerlendirilmesi de histeroskopi ile yapılabilir.
Histeroskopiye karar verilirken genellikle önce vajinal ultrason yapılır. Ultrasonda rahim iç tabakasında kalınlaşma, polip ya da miyom şüphesi görülmesi, rahim filmi (HSG) çekilen hastalarda rahim boşluğunda dolma defekti saptanması veya açıklanamayan kanama şikayetinin sürmesi histeroskopi için sık nedenlerdir. Buna karşılık şikayeti olmayan ve ultrasonda rahim içi tamamen normal görünen kadınlarda histeroskopi rutin olarak önerilmez. Yani işlem, ancak bir soruya yanıt verecek ya da bir sorunu tedavi edecekse planlanır.
Aktif bir pelvik enfeksiyonu olanlarda, devam eden bir gebelik şüphesinde ve rahim ağzı kanseri tanısı bulunan hastalarda histeroskopi yapılmaz ya da ertelenir. Yoğun kanama sırasında görüntü kalitesi düşeceği için, acil bir durum yoksa işlem kanamanın azaldığı bir döneme planlanır.
Histeroskopi ile tedavi edilen rahim içi sorunlar
Rahim içi polipler
Endometrial polipler, rahim iç tabakasından kaynaklanan ve çoğunlukla iyi huylu olan çıkıntılardır. Adet arası lekelenme, uzun süren adetler veya menopoz sonrası kanamaya yol açabilir; bazı durumlarda gebe kalmayı ve embriyonun tutunmasını zorlaştırabilir. Histeroskopik polipektomi ile polip, tabanından çıkarılır ve patolojik incelemeye gönderilir.
Submüköz miyomlar
Rahim boşluğuna doğru büyüyen miyomlar, küçük boyutlarda bile yoğun adet kanamasına ve kısırlığa neden olabilir. Bu miyomlar, karında kesi yapılmadan histeroskopik miyomektomi ile rahim içinden parçalanarak çıkarılabilir. Miyomun ne kadarının rahim duvarı içinde olduğu, tek seansta çıkarılıp çıkarılamayacağını belirler; çok büyük miyomlarda işlemin iki aşamada yapılması gerekebilir. Ayrıntılı bilgi için miyom tedavisi sayfamıza göz atabilirsiniz.
Rahim içi perde (septum)
Rahim içi septum, rahmin gelişimi sırasında ortaya çıkan ve rahim boşluğunu kısmen ya da tamamen ikiye bölen bir perdedir. Tekrarlayan düşükler ve erken doğum ile ilişkili olabilir. Histeroskopik septum rezeksiyonu ile perde kesilerek rahim boşluğu tek bir boşluk haline getirilir.
Rahim içi yapışıklıklar (Asherman sendromu)
Daha önce geçirilmiş küretaj, enfeksiyon veya rahim ameliyatları sonrasında rahim duvarları birbirine yapışabilir. Bu durum adet miktarında belirgin azalma, adet görememe, kısırlık ve tekrarlayan düşüklerle kendini gösterebilir. Yapışıklıklar histeroskopi ile dikkatlice açılır; gerekirse sonrasında rahim iç tabakasının iyileşmesini destekleyen hormon tedavisi ve kontrol histeroskopisi planlanır.
Tanısal ve operatif histeroskopi arasındaki fark nedir?
Tanısal histeroskopi, çok ince histeroskoplarla yapılan ve genellikle birkaç dakika süren bir inceleme işlemidir. Uygun hastalarda anestezi olmadan, ofis ortamında yapılabilir; bu yönteme “ofis histeroskopi” de denir. Rahim boşluğu incelenir, gerekirse küçük biyopsiler alınır.
Operatif histeroskopi ise polip, miyom, septum veya yapışıklık gibi bir sorunun tedavi edildiği işlemdir. Daha geniş çaplı aletler kullanıldığı için genellikle kısa süreli genel anestezi ya da sedasyon altında, ameliyathane koşullarında yapılır. İşlem süresi, yapılan tedaviye bağlı olarak çoğunlukla 15–45 dakika arasındadır.
Histeroskopi öncesi hazırlık
Histeroskopi genellikle adet kanaması bittikten sonra, yumurtlama gerçekleşmeden önceki günlerde planlanır. Bu dönemde rahim iç tabakası ince olduğu için görüntü daha net olur ve gebelik olasılığı bulunmaz. İşlem öncesinde şu noktalar dikkate alınır:
- Gebelik olmadığından emin olunmalıdır; gerekirse gebelik testi yapılır.
- Aktif vajinal veya pelvik enfeksiyon varsa önce tedavi edilir.
- Anestezi uygulanacaksa, belirtilen saatten sonra yeme içme kesilir ve anestezi değerlendirmesi yapılır.
- Bazı hastalarda rahim ağzının işlem öncesi yumuşaması için ilaç kullanılabilir.
- Kullandığınız ilaçlar, özellikle kan sulandırıcılar, doktorunuza bildirilmelidir.
Ofis histeroskopisi planlanan hastalarda işlemden yaklaşık bir saat önce basit bir ağrı kesici alınması, işlem sırasındaki kramp hissini azaltabilir. Anestezi altında yapılacak işlemlerde ise işlem sonrası sizi eve götürecek bir yakınınızın yanınızda olması ve o gün araç kullanmamanız önerilir. İşlem günü rahat kıyafetler giymeniz ve yanınızda bir hijyenik ped bulundurmanız yeterlidir.
Histeroskopi menopozda nasıl planlanır?
Menopoz sonrası kanaması olan ya da ultrasonda rahim iç tabakası kalın ölçülen kadınlarda histeroskopi, kanamanın nedenini belirlemede önemli bir yöntemdir. Bu dönemde adet döngüsü olmadığı için zamanlama sınırlaması yoktur. Rahim ağzı menopozda daralmış olabileceğinden, bazı hastalarda işlem öncesinde rahim ağzını yumuşatan ilaçlar kullanılabilir. Polip gibi bir neden saptanırsa aynı seansta çıkarılır; rahim iç tabakasından alınan örnekler patolojik olarak incelenir.
Histeroskopi nasıl yapılır?
İşlem jinekolojik muayene pozisyonunda yapılır. Vajen ve rahim ağzı temizlendikten sonra histeroskop rahim ağzı kanalından nazikçe ilerletilir. Rahim boşluğu sıvı ile genişletilir ve kamera görüntüsü monitöre aktarılır. Önce rahim ağzı kanalı, ardından rahim boşluğunun tamamı ve her iki tüp ağzı sistematik olarak incelenir.
Tedavi gerektiren bir sorun saptanırsa, histeroskobun kanalından geçirilen ince makas, tutucu veya elektrikli kesici aletlerle polip ya da miyom çıkarılır, septum veya yapışıklıklar kesilir. Çıkarılan dokular patolojik incelemeye gönderilir. İşlem bitiminde sıvı boşaltılır ve alet çıkarılır; karında ya da vajende dikiş bulunmaz.
Histeroskopi sonrası iyileşme
Histeroskopi sonrası iyileşme genellikle hızlı ve rahattır. Anestezi altında yapılan işlemlerden sonra birkaç saatlik gözlemin ardından aynı gün eve dönülür. Sonraki günlerde şunlar beklenebilir:
- Adet sancısına benzer hafif kasık ağrısı (basit ağrı kesicilerle geçer)
- Birkaç gün ile bir hafta arasında süren lekelenme veya hafif kanama
- Sulu, pembe renkli akıntı
Çoğu kadın ertesi gün ya da 1–2 gün içinde işine ve günlük yaşamına döner. Enfeksiyon riskini azaltmak için kanama sürdüğü sürece tampon kullanılmaması, havuz ve denize girilmemesi ve cinsel ilişkiye kısa bir süre ara verilmesi önerilir. Patoloji sonucu ve sonraki adımlar kontrol muayenesinde değerlendirilir.
Septum veya yapışıklık tedavisi yapılan hastalarda, rahim iç tabakasının iyileşmesini desteklemek amacıyla bir süre hormon tedavisi verilebilir ve bir iki adet döngüsü sonra rahim boşluğunun yeniden değerlendirilmesi için kontrol ultrasonu ya da ofis histeroskopisi önerilebilir. İşlemden sonraki ilk adet, normalden biraz farklı seyredebilir; bu durum genellikle bir sonraki döngüde düzelir.
Histeroskopinin riskleri nelerdir?
Histeroskopi, komplikasyon oranı düşük, güvenli bir işlemdir. Yine de nadiren şu sorunlar görülebilir: rahim ağzı veya rahim duvarında yaralanma (perforasyon), kanama, enfeksiyon ve rahmi genişletmek için kullanılan sıvının vücuda fazla emilmesine bağlı sıvı dengesi bozukluğu. Özellikle uzun süren operatif işlemlerde sıvı dengesi işlem boyunca dikkatle izlenir. Yüksek ateş, giderek artan karın ağrısı, kötü kokulu akıntı veya yoğun kanama olursa vakit kaybetmeden başvurmanız gerekir.
Histeroskopi gebelik şansını artırır mı?
Rahim içinde polip, submüköz miyom, septum veya yapışıklık gibi gebeliği engelleyebilecek bir sorun bulunan kadınlarda bu sorunların histeroskopi ile giderilmesi, embriyonun tutunması için daha uygun bir ortam oluşturabilir. Bu nedenle tüp bebek tedavisi öncesinde ultrason veya diğer testlerde rahim içine ait şüpheli bir bulgu varsa histeroskopi önerilir. Ancak rahim içi tamamen normal olan kadınlarda rutin histeroskopinin gebelik şansını belirgin şekilde artırdığına dair kanıtlar sınırlıdır; karar kişisel öyküye göre verilir.
Maltepe Üniversitesi Hastanesi’nde histeroskopi
Doç. Dr. Ali Gürsoy, tanısal ve operatif histeroskopi işlemlerini Maltepe Üniversitesi Hastanesi’nde gerçekleştirir. İstanbul Anadolu yakasındaki hastanemizde işlem öncesinde muayene ve ultrason değerlendirmesi yapılır, histeroskopinin gerçekten gerekli olup olmadığı ve hangi şekilde (ofis koşullarında ya da anestezi altında) yapılacağı birlikte belirlenir. Çıkarılan dokuların patolojik incelemesi hastanemizde yapılır ve sonuç kontrol muayenesinde sizinle paylaşılır. Tüp bebek tedavisine hazırlanan hastalarda histeroskopinin zamanlaması, tedavi takvimini geciktirmeyecek şekilde planlanır. Her hastanın şikayeti ve beklentisi farklı olduğu için tedavi planı da kişiye özel hazırlanır.
Tedavi süreci
- 1
Değerlendirme
Muayene ve ultrasonla histeroskopi ihtiyacı ve işlemin türü belirlenir.
- 2
Zamanlama
İşlem çoğunlukla adet kanaması bittikten sonraki ilk günlerde planlanır.
- 3
Hazırlık
Tanısal işlemler ofis koşullarında, operatif işlemler kısa süreli anestezi ile yapılır.
- 4
İşlem
Kamera ile rahim içi incelenir; polip, miyom veya septum aynı seansta giderilebilir.
- 5
İyileşme ve sonuç
Çoğu hasta aynı gün eve döner; patoloji sonucu kontrol muayenesinde değerlendirilir.
Sık sorulan sorular
Histeroskopi ne zaman yapılmalıdır?
Histeroskopi en sağlıklı şekilde adet kanaması bittikten sonraki, yumurtlamadan önceki dönemde yapılır. Bu dönemde rahim iç tabakası incedir ve görüntü en nettir. Menopozdaki hastalarda zamanlama sınırlaması yoktur. Düzensiz kanaması olan hastalarda ise zamanlama, kanamanın durumuna ve işlemin aciliyetine göre ayrıca planlanır.
Histeroskopi ağrılı bir işlem midir?
Tanısal histeroskopi genellikle hafif bir kramp hissiyle tolere edilir. Tedavi amaçlı (operatif) işlemler ise kısa süreli anestezi altında yapıldığı için ağrı hissedilmez. İşlem sonrası hafif kasık ağrısı ve lekelenme olabilir. Bu şikayetler genellikle basit ağrı kesicilerle geçer ve bir iki gün içinde azalır. İşlemden önce alınan bir ağrı kesici ofis histeroskopisinde konforu artırabilir.
Histeroskopiden sonra ne zaman gebe kalmaya çalışabilirim?
Yapılan işleme göre değişmekle birlikte, basit işlemlerden sonra genellikle bir sonraki adet döneminden itibaren gebelik denenebilir. Septum veya yapışıklık tedavilerinden sonra kontrol önerilebilir. Büyük bir miyomun çıkarıldığı durumlarda rahim iç tabakasının iyileşmesi için biraz daha uzun beklenmesi gerekebilir. Size uygun süre kontrol muayenesinde belirtilir.
Histeroskopi ne kadar sürer?
Tanısal histeroskopi çoğunlukla 5–15 dakika içinde tamamlanır. Polip, miyom, septum veya yapışıklık tedavisi yapılan operatif işlemler ise genellikle 15–45 dakika sürer. Anestezi altında yapılan işlemlerde hazırlık ve uyanma süresiyle birlikte hastanede birkaç saat kalınır ve aynı gün eve dönülür. İşlem günü araç kullanmamanız önerilir.
Histeroskopi için hastanede yatmak gerekir mi?
Çoğu durumda gerekmez. Tanısal histeroskopi ofis koşullarında yapılabilir ve hemen sonrasında eve dönülür. Anestezi altında yapılan operatif histeroskopide birkaç saatlik gözlem yeterlidir. Uzun süren ve geniş kapsamlı işlemler ya da eşlik eden başka sağlık sorunları varsa bir gece hastanede kalmak önerilebilir.
Histeroskopi sonrası kanama normal mi?
Evet. İşlemden sonra birkaç gün ile bir hafta arasında süren lekelenme veya hafif kanama ve sulu, pembe renkli akıntı beklenen durumlardır. Ancak adetten daha yoğun kanama, pıhtılı ve artan kanama, kötü kokulu akıntı veya ateş olursa enfeksiyon ya da başka bir sorun açısından doktorunuza başvurmanız gerekir.
Histeroskopi ile küretaj arasındaki fark nedir?
Küretajda rahim iç tabakası görüntülenmeden, körlemesine kazınarak örnek alınır. Histeroskopide ise rahim içi kamera ile doğrudan görülür ve yalnızca şüpheli bölgeden hedefe yönelik örnek alınabilir. Bu nedenle polip gibi odaksal sorunlarda histeroskopi daha doğru sonuç verir ve sağlıklı dokuya gereksiz müdahaleyi azaltır.
Tüp bebek öncesinde histeroskopi şart mı?
Her hastada şart değildir. Ultrason, rahim filmi veya öyküde rahim içine ait şüpheli bir bulgu varsa, tekrarlayan başarısız transfer ya da tekrarlayan düşük öyküsü bulunuyorsa histeroskopi önerilir. Rahim içi normal görünen kadınlarda rutin olarak yapılmasının faydası sınırlıdır; karar kişisel öykünüze göre verilir.
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı · Maltepe Üniversitesi Hastanesi
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tedavi ancak muayene sonrasında belirlenebilir.
