Miyom nedir?
Miyomlar (fibroidler), rahmin düz kas tabakasından gelişen iyi huylu tümörlerdir. Üreme çağındaki kadınlarda oldukça yaygındır ve çoğu zaman hiçbir belirti vermeden rutin muayenede saptanır. Rahmin dış yüzeyinde, duvarı içinde ya da rahim boşluğuna doğru büyüyebilirler; belirtiler ve tedavi seçenekleri de bu yerleşime göre değişir.
Miyomlar birkaç milimetreden başlayarak, nadiren de olsa futbol topu büyüklüğüne kadar ulaşabilir. Tek bir miyom olabileceği gibi aynı rahimde çok sayıda miyom da bulunabilir. Kadınların önemli bir bölümünde yaşamlarının bir döneminde miyom geliştiği bilinmektedir; ancak bunların yalnızca bir kısmı şikayete yol açar ve tedavi gerektirir. Miyomların kansere dönüşmesi son derece nadirdir; bu nedenle “miyom” tanısı tek başına endişe kaynağı olmamalıdır.
Miyom neden olur, kimlerde daha sık görülür?
Miyomların kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, rahim kas hücrelerindeki genetik değişiklikler ve östrojen ile progesteron hormonlarının bu hücrelerin büyümesini uyarması temel mekanizma olarak kabul edilir. Bu nedenle miyomlar üreme çağında büyüme eğilimi gösterir; menopozdan sonra hormon düzeyleri düştüğünde ise çoğunlukla küçülür.
- Ailede, özellikle anne veya kız kardeşte miyom öyküsü
- 30’lu ve 40’lı yaşlar
- Fazla kilo
- Adetlerin erken yaşta başlaması
- Hiç doğum yapmamış olmak
- D vitamini eksikliği ile ilişkili olabileceğine dair bulgular
Miyom türleri: yerleşime göre sınıflandırma
Miyomların rahimdeki yeri, hem belirtileri hem de tedavi yöntemini doğrudan etkiler:
- Submüköz miyomlar: Rahim iç tabakasının hemen altında, rahim boşluğuna doğru büyür. Küçük olsalar bile yoğun kanamaya ve gebe kalmada güçlüğe yol açabilirler.
- İntramural miyomlar: Rahim duvarının içinde yer alır; en sık görülen tiptir. Büyüdükçe rahmi genişletir ve kanama ile baskı belirtilerine neden olabilir.
- Subseröz miyomlar: Rahmin dış yüzeyinden karın boşluğuna doğru büyür. Kanamadan çok mesane ve bağırsak üzerine baskı yapabilir.
- Saplı miyomlar: Rahme ince bir sapla bağlıdır; nadiren sap etrafında dönerek ani ağrıya yol açabilir.
Pratikte pek çok kadında birden fazla tipte miyom bir arada bulunur. Örneğin hem duvar içinde hem de rahim boşluğuna doğru uzanan bir miyom, hem kanamaya hem de baskı belirtilerine yol açabilir. Uluslararası sınıflandırma sistemlerinde miyomun rahim boşluğuna ne kadar uzandığı ayrıntılı olarak derecelendirilir; bu derecelendirme özellikle histeroskopik mi yoksa laparoskopik mi ameliyat yapılacağına karar verirken yol gösterir.
Ultrason raporunda yer alan miyom ölçüleri ve yerleşim bilgisi, takip sırasında karşılaştırma yapmak için önemlidir. Bu nedenle kontrollerin mümkünse aynı merkezde ve benzer yöntemle yapılması, büyümenin doğru değerlendirilmesini kolaylaştırır.
Belirtileri nelerdir?
- Uzun süren veya yoğun adet kanaması
- Kansızlığa bağlı halsizlik
- Kasık ağrısı ve karında basınç hissi
- Sık idrara çıkma
- Kabızlık
- Gebe kalmada güçlük veya tekrarlayan düşük
Miyomun neden olduğu kanama zamanla demir eksikliği anemisine yol açabilir; çabuk yorulma, baş dönmesi, saç dökülmesi ve çarpıntı bu durumun belirtileri olabilir. Karında giderek büyüyen bir şişlik, ilişki sırasında ağrı ve bel ağrısı da bazı kadınlarda görülür. Bu şikayetlerden herhangi birini yaşıyorsanız jinekolojik muayene ve ultrason ile değerlendirilmeniz önerilir.
Miyom tanısı nasıl konur?
Miyomların tanısı çoğunlukla jinekolojik muayene ve vajinal ultrason ile konur. Ultrason miyomların sayısı, boyutu ve rahim içindeki yerleşimi hakkında ayrıntılı bilgi verir. Rahim boşluğuna doğru büyüyen miyomlardan şüphelenildiğinde salin infüzyon sonografisi ya da histeroskopi ile ek değerlendirme yapılabilir. Çok sayıda veya büyük miyom bulunan, ameliyat planlanan ya da ultrason görüntüsü yeterli olmayan hastalarda MR görüntüleme yol gösterici olur. Kanaması fazla olan kadınlarda kan sayımı ile kansızlık düzeyi de değerlendirilir.
Tedavi seçenekleri
- Takip
- Belirti vermeyen küçük miyomlar düzenli ultrason kontrolleriyle izlenebilir.
- İlaç tedavisi
- Kanamayı azaltmak veya ameliyat öncesi miyomu küçültmek amacıyla kullanılabilir.
- Histeroskopik miyomektomi
- Rahim boşluğuna doğru büyüyen miyomlar kesi yapılmadan rahim içinden çıkarılır.
- Laparoskopik miyomektomi
- Rahmin dış yüzeyindeki ve duvarındaki miyomlar küçük deliklerden, rahim korunarak alınır.
İlaç tedavisi neler sunar?
Hormonlu rahim içi araç, doğum kontrol hapları, kanamayı azaltan hormonsuz ilaçlar ve bazı hormon düzenleyici ilaçlar miyoma bağlı kanamayı kontrol etmeye yardımcı olabilir. Bazı ilaçlar miyomu geçici olarak küçültebilir ve ameliyat öncesinde kansızlığın düzeltilmesi için kullanılabilir. Ancak ilaç tedavisi miyomu ortadan kaldırmaz; ilaç bırakıldığında miyom çoğunlukla eski boyutuna döner. Demir eksikliği varsa demir takviyesi tedavinin önemli bir parçasıdır.
Rahim alınması (histerektomi) ne zaman gündeme gelir?
Çocuk sahibi olma planı bulunmayan, çok sayıda veya çok büyük miyomu olan ve diğer tedavilerden fayda görmeyen kadınlarda rahmin alınması kalıcı bir çözüm olarak konuşulabilir. Bu karar, kadının kendi tercihi ve tüm seçenekler ayrıntılı olarak değerlendirildikten sonra verilir. Histerektomi de çoğu hastada laparoskopik cerrahi ile yapılabilir.
Miyom ameliyatı ne zaman gerekir?
Her miyomun ameliyat edilmesi gerekmez. Miyom ameliyatı (miyomektomi) genellikle şu durumlarda önerilir:
- İlaç tedavisiyle kontrol altına alınamayan yoğun kanama ve buna bağlı kansızlık
- Belirgin kasık ağrısı, baskı belirtileri veya mesane ve bağırsak şikayetleri
- Rahim boşluğunu bozan ve gebe kalmayı ya da embriyonun tutunmasını zorlaştırabilecek miyomlar
- Tekrarlayan düşüklerle ilişkili olduğu düşünülen miyomlar
- Takipte hızlı büyüme gösteren ya da görüntüsü olağan dışı olan miyomlar
Miyomun boyutu tek başına ameliyat kararı için yeterli değildir; belirtiler, yerleşim, yaş ve gebelik planı birlikte değerlendirilir.
Laparoskopik miyom ameliyatı nasıl yapılır?
Laparoskopik miyomektomide genel anestezi altında karın duvarında açılan birkaç küçük delikten kamera ve ince aletlerle girilir. Miyomun üzerindeki rahim dokusu açılır, miyom çevresindeki sağlıklı kas dokusundan ayrılarak çıkarılır ve rahim duvarı katlar halinde dikilerek onarılır. Bu onarımın sağlam yapılması, ileride olası bir gebelikte rahmin dayanıklılığı açısından büyük önem taşır. Çıkarılan miyom dokusu, karın içinden küçük kesiler yoluyla güvenli şekilde dışarı alınır ve patolojik incelemeye gönderilir.
Rahim boşluğuna doğru büyüyen submüköz miyomlarda ise histeroskopi ile karında hiç kesi yapılmadan, rahim ağzından girilerek miyom çıkarılır. Çok sayıda ve çok büyük miyom bulunan bazı hastalarda ise açık ameliyat daha güvenli bir seçenek olabilir.
Ameliyat sonrası iyileşme ve riskler
Laparoskopik miyomektomiden sonra hastalar genellikle bir gece hastanede kalır ve 1–2 hafta içinde günlük yaşamlarına döner. Histeroskopik miyomektomi ise çoğunlukla günübirlik yapılır. Her ameliyatta olduğu gibi kanama, enfeksiyon, kan nakli gereksinimi, çevre organlarda yaralanma ve rahim içinde ya da karın içinde yapışıklık gelişmesi gibi riskler bulunur. Bu riskler ameliyat öncesinde sizinle ayrıntılı olarak paylaşılır.
Miyomektomi sonrası gebelik için genellikle birkaç ay beklenmesi önerilir; bu süre rahim duvarının iyileşmesi için gereklidir. Rahim duvarının derin katmanlarından miyom alınan kadınlarda doğum şekli olarak sezaryen önerilebilir.
Ameliyat öncesinde belirgin kansızlığı olan hastalarda, ameliyat güvenliğini artırmak için önce demir tedavisi ve gerekirse miyomu geçici olarak küçülten ilaçlarla hazırlık yapılabilir. Ameliyat sırasında kanamayı azaltmaya yönelik çeşitli teknikler kullanılır. Bunun yanında miyom dokusunun karın içinde parçalanarak çıkarılması gereken durumlarda, nadir de olsa önceden bilinmeyen kötü huylu bir dokunun yayılma riskini azaltmak amacıyla dokunun korunaklı bir torba içinde çıkarılması gibi önlemler gündeme gelir. Bu konular ameliyat öncesi görüşmede açıkça paylaşılır.
Miyom ve gebelik
Miyomların çoğu gebe kalmayı engellemez ve birçok kadın miyomla birlikte sağlıklı bir gebelik geçirir. Ancak rahim boşluğunu bozan miyomlar gebe kalmayı zorlaştırabilir ve düşük riskini artırabilir. Gebelik sırasında miyomlar hormon etkisiyle büyüyebilir; ağrı, erken doğum eğilimi veya bebeğin pozisyonunu etkileme gibi sorunlara yol açabilir. Bu nedenle miyomu olan ve gebelik planlayan kadınlarda gebelik öncesi değerlendirme önemlidir.
Gebelik öncesinde miyomun ameliyatla alınıp alınmayacağı, miyomun yerine ve boyutuna, kadının yaşına ve varsa önceki gebelik kayıplarına göre değerlendirilir. Rahim boşluğunu bozan submüköz miyomların histeroskopiyle alınması genellikle önerilirken, rahim boşluğunu etkilemeyen duvar içi veya dış yüzeydeki miyomlarda ameliyatın gebelik şansına katkısı daha sınırlıdır. Tüp bebek tedavisi planlanan kadınlarda da bu değerlendirme, transfer öncesi yapılmalıdır. Gebelik sırasında miyom saptanırsa, çoğu durumda yalnızca takip yeterlidir; miyom ameliyatı gebelikte yalnızca çok istisnai durumlarda gündeme gelir.
Miyom şikayetinde ne zaman doktora başvurmalı?
Adet kanamanızın her saat ped değiştirmeyi gerektirecek kadar yoğun olması, kanamanın bir haftadan uzun sürmesi, büyük pıhtılar düşürmeniz, adet aralarında kanama olması veya kansızlığa bağlı halsizlik ve çarpıntı hissetmeniz değerlendirme gerektirir. Karında giderek büyüyen bir şişlik, sık idrara çıkma ya da kabızlık gibi baskı belirtileri de muayene için bir nedendir. Ani başlayan şiddetli kasık ağrısı ve ateş ise acil değerlendirme gerektirebilir. Daha önce miyom tanısı almış ve takipte olan kadınların da önerilen kontrol aralıklarını aksatmaması önemlidir.
İstanbul Maltepe’de miyom tedavisi süreci
Doç. Dr. Ali Gürsoy, Maltepe Üniversitesi Hastanesi’nde miyom tedavisine rahmi koruyan bir yaklaşımla bakar. İstanbul Anadolu yakasındaki hastanemizde ilk muayenede ayrıntılı ultrason yapılır; gerekirse MR ve kan tetkikleri planlanır. Ardından takip, ilaç tedavisi, histeroskopik veya laparoskopik miyom ameliyatı seçeneklerinin artı ve eksileri sizin şikayetleriniz ve çocuk sahibi olma planınız doğrultusunda birlikte değerlendirilir. Her kadının miyom haritası farklı olduğu için tedavi planı da kişiye özel hazırlanır.
Tedavi süreci
- 1
Ultrason
Miyomların sayısı, boyutu ve yerleşimi ayrıntılı olarak belirlenir.
- 2
Ek tetkikler
Gerektiğinde MR, histeroskopi ve kansızlık için kan tetkikleri planlanır.
- 3
Karar
Şikayetleriniz ve çocuk sahibi olma planınız birlikte değerlendirilir.
- 4
Tedavi
Takip, ilaç ya da rahmi koruyan kapalı ameliyat seçeneklerinden size uygun olanı uygulanır.
- 5
Kontrol
Tedavi sonrası düzenli ultrason kontrolleri planlanır.
Sık sorulan sorular
Her miyom ameliyat edilmeli mi?
Hayır. Belirti vermeyen ve gebeliği etkilemeyen miyomlar düzenli kontrolle takip edilebilir. Ameliyat kararı; kanama, ağrı, baskı belirtileri, hızlı büyüme veya gebelik planı gibi durumlara göre verilir. Küçük ve şikayetsiz miyomlarda genellikle 6–12 ayda bir ultrason kontrolü yeterlidir; takip sıklığı muayene bulgularına göre belirlenir.
Miyom ameliyatından sonra gebe kalabilir miyim?
Miyomektomi rahmi korumaya yönelik bir ameliyattır ve çoğu kadın sonrasında gebe kalabilir. Ameliyattan sonra gebelik için bekleme süresi ve doğum şekli, alınan miyomun yerine ve büyüklüğüne göre belirlenir. Rahim duvarının iyileşmesi için genellikle birkaç ay beklenmesi önerilir. Rahim boşluğunu bozan miyomların alınması, bazı kadınlarda gebe kalma şansını da olumlu etkileyebilir.
Miyomlar tekrar eder mi?
Miyomektomi sonrası zaman içinde yeni miyomlar gelişebilir. Bu nedenle ameliyat sonrası düzenli jinekolojik kontroller önemlidir. Ameliyat sırasında çok sayıda miyomu olan ve genç yaşta ameliyat edilen kadınlarda yeni miyom gelişme olasılığı daha yüksektir. Yeni gelişen miyomların çoğu küçük kalır ve yeniden ameliyat gerektirmez.
Miyom kansere dönüşür mü?
Miyomlar iyi huylu oluşumlardır ve kansere dönüşmeleri son derece nadirdir. Leiomiyosarkom adı verilen nadir rahim kanseri genellikle miyomdan gelişmez, baştan farklı bir hastalık olarak ortaya çıkar. Yine de özellikle menopoz sonrası hızla büyüyen veya görüntüsü olağan dışı olan kitlelerde ayrıntılı değerlendirme yapılması önemlidir.
Miyom ilaçla tamamen geçer mi?
İlaç tedavisi miyoma bağlı kanamayı azaltabilir ve bazı ilaçlar miyomu geçici olarak küçültebilir; ancak miyomu tamamen ortadan kaldırmaz. İlaç bırakıldığında miyom çoğunlukla yeniden büyür. Bu nedenle ilaçlar genellikle menopoza yaklaşan kadınlarda geçiş dönemini kolaylaştırmak ya da ameliyat öncesi hazırlık için tercih edilir.
Miyom ameliyatı sonrası normal doğum yapılabilir mi?
Bu, alınan miyomun yerine ve rahim duvarına ne kadar derin uzandığına bağlıdır. Rahim boşluğuna ya da dış yüzeye yakın, duvarı derinden etkilemeyen miyomlardan sonra normal doğum mümkün olabilir. Rahim duvarının derin katmanlarının onarıldığı ameliyatlardan sonra ise rahim yırtılması riskini azaltmak için genellikle sezaryen önerilir.
Miyom ameliyatından sonra hastanede kaç gün kalınır?
Histeroskopik miyomektomi çoğunlukla günübirlik yapılır ve aynı gün eve dönülür. Laparoskopik miyomektomide genellikle bir gece hastanede kalınır. Açık ameliyat gereken durumlarda bu süre iki üç güne uzayabilir. Taburculuk zamanı ağrı kontrolü, beslenme ve genel durumunuza göre belirlenir. Evde ilk günlerde kısa yürüyüşler yapmanız önerilir.
Menopozda miyomlar küçülür mü?
Miyomlar hormonlara bağlı büyüdüğü için menopozdan sonra östrojen ve progesteron düzeyleri düştüğünde çoğunlukla küçülür ve şikayetler azalır. Bu nedenle menopoza yakın, şikayetleri hafif olan kadınlarda takip veya ilaç tedavisi tercih edilebilir. Menopoz sonrasında büyüyen bir miyom ise mutlaka ayrıntılı olarak değerlendirilmelidir.
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı · Maltepe Üniversitesi Hastanesi
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun tedavi ancak muayene sonrasında belirlenebilir.
